Dr  Dragomir Lukić

Definicija

Pod mentalnom retardacijom podrazumeva se stanje nepotpunog ili zaustavljenog razvoja koje se manifestuje sniženim nivoom intelektualnih, govornih motoričkih i socijalnih sposobnosti, odnosno, sposobnosti prilagođavanja zahtevima socijalne sredine na različitim nivoima.

Polazi se od različitih kriterijuma niza autora, gde su različito izražavali svoj teorijski odnos. Kao osnovni se smatraju sledeći kriterijumi:

• Razvojni period
• Intelektualni deficit
• Socijalna neadekvatnost
• Organska osnova
• Neizlečivost stanja

Prevalencija

Prema podacima Svetske zdravstvene organizacje broj mentalno retardiranih osoba u ukupnoj populaciji je oko 2,5 %. Zbog toga što rezultati ne zavise samo od kriterijuma već i od metoda navešćemo ih:

• Metoda registrovanog poroda
• Periodska metoda
• Metoda geneološkog slučajnog testa
• Metoda procena (cenzus metoda)

Etiologija

Mentalna retardacija kao bio-psiho-socijalni entitet je rezultat kumulativnog i kombinovanog dejstva više etioloških faktora.

U literaturi je poznato više od 350 različitih uzroka, koji dovode do ove pojave. Međutim, postoji i veliki broj slučajeva za koje se ne zna uzrok nastajanja ove pojave.

Uzroci

• Nasledni – primarna mentalna retardacija
• Stečeni – sekundarna mentalna retardacija

Nasledni – genetski uzroci su:

• Hromozomske aberacije
• Poremećaj metabolizma aminokiselina
• Poremećaj metabolizma mukopolisaharida
• Poremećaj metapolizma lipida
• Poremećaj metabolizma ugljenih hidrata
• Poremećaj metabolizma Purina

Prenatalni

• Infekcije
• Iradijacije
• Toksini
• Nepoznato

Postnatalni

• Povrede mozga
• Infekcije
• Anoksija
• Otrovi
• Hormonalna deficijentnost
• Kernikterus
• Epilepsija
• Socio-kulturna retardacija

Klasifikacija mentalne retardacije

1. Odluka o kriterijumima ISD – 10
2. Laka - Laka
3. Umerena - Umerena
4. Teža - Teška
5. Teška - Duboka
6. Nespecifična
7. Ostali oblici

Klasifikacija prema IQ i prema odluci

Klasifikacija prema edukativnih sposobnosti

Edukatibilni

Mogu se edukovati i vaspitavati

Needukatibilni

Mogu se samo vaspitavati –socijalizovati
Ne mogu se vaspitavati – socijalizovati

Klasifikacija prema socijalnim kriterijumima

•  Uglavnom zavisne
•  Delimično zavisne
•  Potpuno zavisne